Begraven in Halle

Sinds het ontstaan van de stad Halle zijn er op allerhande locaties plaatsen geweest waar men mensen begroef. Zij bevonden zich in en rond de stad zoals de gebruiken van die tijd het toelieten.

Van de eerste begraafplaats vóór de 14de eeuw ten tijde van de Romaanse kerk heeft men geen resten teruggevonden. Men veronderstelt dat de doden toen in of rond de kerk en de heilige eik begraven werden. Het aantal inwoners was toen ook zeer beperkt en zodoende ook het aantal overlijdens.

Met het begin van de bouw van de gotische kerk vanaf 1341 zijn heel waarschijnlijk al de bestaande graven op die plaats verdwenen met de grondwerken, of heeft men deze menselijke resten op een andere ongekende plaats herbegraven.

75 jaar later, na het deels voltooien van de gotische kerk werden de overledenen in of rond de kerk begraven naargelang men er de geldelijke middelen toe had. In vele oude kerken ziet met ten dage nog de grafstenen uit de vorige eeuwen.

De Sint-Martinuskerk als Mariabedevaartplaats was een zeer druk bezochte kerk en de talrijke grafstenen die de vloer sierden versleten en zorgden voor ongemakken voor de dikwijls “manke” pelgrims en werden in 1790 verwijderd en door een mooie effen vloer vervangen.

Op die manier kan men nog maar weinig zien van die graftomben in de kerk.

In de kerkelijke archieven vindt men de lijsten van de aldaar begraven personen terug. De archieven vertellen ons over de prijs die moest betaald worden om in kerk begraven te worden. In het koor koste dat 41 florijnen, voor de middenbeuk moest men 14 florijnen betalen en onder de toren 10 florijnen.

In de onze lieve Vrouw kapel kan je nog het graf zien van Joachim, 4 maand oud en geboren in Genappe, overleden op 23 november 1459.


In de Mariakapel van de Basiliek, in een nis in de zuidelijke muur bevindt zich een liggend grafbeeld in zwart marmer. Een tekst erboven vermeldt: “hic jacet Ioachimus Galliae delphinus Lucovici xi filius obiit A° Di m.cccclx”. Het is het graf van Joachim, zoon van de toekomstige Lodewijk XI van Frankrijk, die in 1459 en niet in 1460 zoals boven het graf vermeld, stierf.
Het werd opgeborgen in een loden kistje en begraven onder een grauw marmeren deksteen. Het was vanuit Halle dat Lodewijk aan de Franse steden Parijs en Lyon de geboorte meldde, maar vier maanden later stierf het kindje al en werd in de kerk van Halle begraven.

Lodewijk XI verbleef toen in Genappe omdat hij ruzie had met zijn vader Karel VII de Overwinnaar. Hij was er de gast van Filips de Goede en diens zoon Karel de Stoute.

Als koning zou hij dé vijand van Karel de Stoute en van diens dochter Maria van Bourgondië worden. Toen Lodewijk XI Karel de Stoute in 1468 vergezelde om de opstand van de Luikenaars neer te slaan, is hij aan het graf van zijn overleden zoon komen bidden. In de crypte bevindt zich een monstrans die hijzelf en zijn echtgenote Charlotte van Savoie aan de kerk geschonken hebben.

Ook de Paterskerk kreeg een speciale toelating om doden te begraven. Men heeft er 6 grafstenen terug gevonden.

Buiten rond de Sint-Martinuskerk was een heel groot kerkhof dat tot bijna midden van het huidige marktplein reikte. Verscheiden wegen- en straatwerken tonen dit aan er worden nog regelmatig skeletten gevonden bij graaf werken in de directe omgeving aan beide zijden van de kerk in de Klinckaert en de vroegere Kasteelstraat.

Toen dit kerkhof rond de Sint Martinuskerk te klein werd is er buiten de stadswallen in 1477 een kerkhof ontstaan met kapel dat men het “Sinte Catherina” kerkhof noemde omdat het op 100 stappen buiten de Catharinapoort lag (nu de GB parking). Het was voor die tijd een logische afstand van de kerk.

Na 1489 en wegens de aanval van Filips van Cleef op Halle werd de Sint Catharinapoort compleet gedicht ter bescherming tegen vijandelijke invallen. Toen moest men met de lijkkisten via de Brusselpoort omlopen om het kerkhof te bereiken. Deze toestand evolueerde tot het stichten van een beter gelegen kerkhof aan de Recolettestraat, de vroegere, toen onbestaande Beestenmarkt.
Dit kerkhof kreeg de verwarrende naam van “Sinte Catharina kerkhof binnen de muren”.

Deze begraafplaats diende alleen voor inwoners van Halle binnen de muren.

In het Sinte Catharinakerkhof buiten de muren werden de Hallenaars van buiten de Halse stadswallen begraven, en ook, na sluiting van hun kerkhof, met onveilige kapel, de doden van het gehucht Breedhout.

Natuurlijk geraakte ook het “Sinte Catharinakerkhof intra muros” vol. Eind achttiende eeuw hebben de stadswallen – mede wegens de evolutie van de wapens – minder reden van bestaan en gaat de Sinte-Catharinapoort terug open.

Sinds de verordening in van Joseph II Van Oostenrijk in 1784 is het Sinte-Catharinakerkhof buiten de wallen de enige toegelaten begraafplaats voor de Hallenaren.

Er bestaat ook een vermoeden dat vóór 1746 even buiten de Bospoort (nu stationsomgeving) een begraafplaats zou hebben bestaan voor pestlijders. Dit zou ook de reden zijn dat in de directe omgeving een kapel werd opgericht ter ere van Sint-Rochus patroon van de pestlijders.


De Heren van het kasteel van Essenbeek daarentegen hadden hun eigen kapel en kerkhof gelegen tegenover de huidige gemeentelijke jongensschool.

Op 1 januari 1897 wordt te Halle het nieuwe huidige kerkhof buiten de stad aan de Hollestraat in gebruik genomen.

Verplicht was het mortuarium aan de ingang alsook een woning voor de grafdelver die “Wannes” noemde in volksmond.

Sinds 8 mei 1897 gebeuren al de lijktransporten met een lijkwagen (paard en kar).

Het kerkhof is open van zonsopgang tot zonsondergang. De poort werd dagelijks geopend en gesloten door “Wannes” de grafdelver, vandaar het Halse gezegde “ei es ba Wannes”……dus op het kerkhof.

Sinds 1897 is dit kerkhof tweemaal vergroot; langs de Hollestraat rond 1953; en naast de Emile Jacqminlaan eind jaren 90.

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Halle en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s