De MALAKOFF toren te Lembeek

Na een heuse verkiezingsstrijd kwam het Malakoffdomein als mooiste plekje van Halle uit de bus in 2009. De verkiezing werd georganiseerd door Pasar Halle in het kader van de landelijke actie “kies je mooiste plekje”.

Met de verkiezing van 150 mooie plekjes in Vlaanderen wil Pasar immers bewijzen dat je echt geen honderden kilometers ver hoeft te gaan om te genieten van mooie plaatsen. Een aantrekkelijke boodschap in deze economisch moeilijke tijden…

Ook Halle nam deel aan de actie. Wie meestemde, had de keuze uit plekje 1: Het Hallerbos, het plekje 2: het gemeentepark in Buizingen en plekje drie het domein Malakofftoren in Lembeek. Dat laatste kreeg uiteindelijk de meeste stemmen en werd dus het mooiste plekje van Halle.


Wat is die toren eigenlijk ?

Op het einde van de twaalfde eeuw was Lembeek een soort grijze zone die een buffer vormde tussen het graafschap Henegouwen en het toenmalige Hertogdom Brabant. Er verrees een versterkte burcht op een soort rots tussen de moerassen en omgeven door de Zennemeander. Rond die burcht ontstond algauw een gemeenschap die vrij snel evolueerde naar een dorpje.

Toen de graaf van Henegouwen de versterking van Lembeek innam ontstond een conflict dat (onbeslist) eindigde in 1194. Zo verkreeg Lembeek het statuut van “vrijheid” met heel wat privileges, o.m. de vergunning tot maken van bier en jenever..

Richardot, heer van Lembeek, was een van de belangrijkste diplomaten en staatslieden. Hij was voorzitter van de Privé Raad, de Geheime Raad van de Nederlanden en vertegenwoordigde zowat het opperste gezag in de regio. Hij liet in Lembeek een kasteel bouwen, maar het werd verwoest op het einde van de 16de eeuw.

Tussen 1618 en 1624 werd het kasteel heropgebouwd in Lembeeks cambrium (scheursteen) door prins Willem Richardot, kanselier van Dworp, baron van Lembeek en zijn echtgenote Anne Margriet de Rye.

De heerlijkheid bleef in hun familie tot in 1701.

Na de dood van de laatste baron Claude Richardot, tevens prins van Steenhuyse, ging de eigendom over naar zijn vrouw, later naar haar familie de Bournonville.

Uiteindelijk kwam de heerlijkheid in handen van de familie d’Ursel.
De tweede hertog d’Ursel (1717-1775) trouwde met prinses Eléonore van Lobkowicz. Zij kregen als schoonzoon de bekende kaartontwerper maarschalk Ferraris. Zijn zoon, derde hertog d’Ursel (1750-1804), generaal majoor, huwde met prinses Flore d’Arenberg.


In 1853 werd de heerlijkheid door Jeneverbaron Paul Claes aangekocht. Hij verkocht het in 1904 aan de Broeders der Christelijke Scholen, de Congregatie van Jean-Baptiste de la Salle, die er hun administratieve hoofdzetel vestigden tot in 1936, en die er verschillende gebouwen lieten bijbouwen om les te geven. Het gebouw aan de ingang is daar nu een restant van.


In 1969 verkochten zij de volledige eigendom aan de firma Colruyt die het prachtige kasteel liet slopen in 1972, in de hoop hier hun centrale depots te kunne onderbrengen. Achteraf kon de stad Halle het eigendomsrecht verwerven


De Malakoff toren nu was een onderdeel van het park zoals dat in 1855 werd aangelegd door de Jeneverbaron. Geheel in de trend van zijn tijd werd het park ingericht met zgn. “Folly’s”.


Een Folly (van het Engelse Folly: gekheid, idioterie, jolijt) is een bouwwerk dat opzettelijk nutteloos of bizar is, dit in tegenstelling tot de grote nutteloze werken. Een Folly is geen conventioneel gebouw ter huisvesting of andere functies en dient geen ander doel dan decoratie.

Veel Folly’s zouden als kunst worden beschouwd, als ze door een erkend kunstenaar gebouwd zouden zijn in plaats van door iemand die het bouwwerk gewoon voor zijn eigen plezier had gebouwd. Als Nederlandse vertaling wordt soms de term vermaaksarchitectuur gehanteerd.

Folly’s werden in het verleden veel gebruikt voor toevoegingen aan landgoederen. Met name in de 19e eeuw was het mode om op een landgoed enige romantische elementen te laten bouwen. Populair waren bijvoorbeeld ruïnes, grotten, schijnkapellen en verblijfplaatsen voor kluizenaars. Deze bouwwerken konden door een daarin gespecialiseerde aannemers kant en klaar geleverd worden. Rotspartijen werden hierbij nagebootst met kippengaas en beton. Watervallen werden ook vaak aangelegd, waartoe bestaande waterlopen verlegd werden. Ook bekend zijn de zgn. Chinese Paviljoenen, de Chinese bruggetjes over de vijvers, Ze hadden geen enkel gebruiksnut, het waren enkel eye-catchers.


De Malakoff toren was er zo een. Waarschijnlijk opgericht als herdenking aan de Krim oorlog van een paar jaren geleden, waar de slag om Malakoff (vandaag in Oekraine) bloedig werd uitgevochten tussen de Franse en de Russische legers op 7 september 1855 als deel van het beleg van Sebastopol. De Fransen wonnen uiteindelijk..

De bedoeling van deze Folly’s was niet zozeer om enig nut te hebben maar het waren eerder aanknopingspunten om over een bepaald onderwerp te filosoferen. De toren werd ingewijd met een groot tuinfeest met ontelbare gasten allemaal verkleed in de Krim uniformen.


Voor het overige betekent deze toren niks.

Met het verlaten van het Kasteel en de sloop ervan bleef de Malakoff toren over, verweesd zonde enig nut. Als een van de weinige overgebleven echte Folly’s uit de negentiende eeuw werd de Malakoff toren door Monumentenzorg min of meer gerestaureerd, de kantelen werden opnieuw aangelegd alsook de betonnen trap.

Ook Monumentenzorg probeerde de toren te gebruiken als een soort uitzichtpost, maar moest al gauw dit plan achterwege laten want als uitzicht biedt de toren uitzicht aan zo ongeveer niets. Uiteindelijk werd er een soort natuurpark rond aangelegd.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Halle en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op De MALAKOFF toren te Lembeek

  1. Vanaf het kanaal gezien is de toren heel mysterieus…

  2. Bart zegt:

    “In 1969 verkochten zij de volledige eigendom aan de firma Colruyt die het prachtige kasteel liet slopen in 1972, in de hoop hier hun centrale depots te kunnen onderbrengen.” Mooi staaltje erfgoedbeheer.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s