Blanche MAUPAS – De korporaals van Souain

1914. Onderwijzer Théophile Maupas wordt opgeroepen voor militaire dienst en moet zijn vrouw Blanche achterlaten. Wanneer Blanche enkele maanden later verneemt dat Théophile is gestorven, is ze vastbesloten te achterhalen wat er precies met haar man is gebeurd.


De zaak van de korporaals van Souain (Theophile Maupas, Lefoulon Louis, Louis Girard en Lucien Lechat), “Fusillés pour l’exemple” behoort tot de meest flagrante en de meeste bekende voorbeelden van militair onrecht uit de Eerste Wereldoorlog.
In de Champagne, op 10 maart 1915 om vijf uur in de ochtend, krijgen de “Poilus” van de 21e Compagnie van 336e Infanterie Regiment het bevel om opnieuw aan te vallen, met de bajonet, om de verloren vijandelijke posities ten noorden van het dorp Souain (Marne) opnieuw te veroveren. Aan dit bevel waren verschillende vergeefse pogingen met zeer zware verliezen voorafgegaan.

Voor hen ligt de grond al bezaaid met lijken van hun vrienden en er is direct vuur van Duitse mitrailleurs. Bovendien is de gebruikelijke artillerie voorbereiding voor de aanval een grote catastrofe. In plaats van de Duitse stellingen door elkaar te schudden vallen de obussen in de Franse loopgraven, en wordt een nieuwe aanval praktisch onmogelijk gemaakt. In die omstandigheden weigeren de mannen van de 21ste Compagnie, uitgeput als ze zijn na verschillende dagen in de loopgraven en gedemoraliseerd door eerdere mislukkingen, en met voor zich uit het spektakel van de lijken van hun gevallen kameraden in de intacte prikkeldraden, om die dag uit de loopgraven te komen en aan te vallen


Het is duidelijk dat deze mensen anticiperen op de zinloosheid van een nieuwe aanval met een zekere dood voor gevolg. Een soldaat die uit de loopgraven kwam werd onmiddellijk getroffen door vijandelijke kogels.

Later zullen de bombardementen van de Franse loopgraven het onderwerp worden van een zware controverse. Volgens een getuigenis had Generaal Réveilhac, die de aanval had bevolen, gevraagd dat de artillerie de Franse loopgraven zou beschieten om zo de soldaten te dwingen de loopgraven te verlaten.

Naar aanleiding van de weigering van de mensen van de 21e Company, eist General Réveilhac sancties. Kapitein Equilbey, compagniecommandant wordt bevolen aan zijn superieuren een lijst te sturen waarop de namen van 6 korporaals en 18 soldaten staan. Op 15 maart geeft de Generaal het bevel tot onmiddellijke berechting van de 24 mannen. Op 16 maart 1915 komen de vierentwintig voor de Krijgsraad van de 60e Divisie op vraag van Generaal Réveilhac onder de betichting van “weigering om uit de loopgraven te gaan.”


“Iedereen die uit de loopgraven kwam zou letterlijk worden weggemaaid hetzij door ons eigen vuur, hetzij door het vuur van de Duitse kanonniers”. Dit zei korporaal Maupas tijdens de ondervraging.
Het vonnis sprak 18 soldaten en 2 korporaals (Gosselin en Louis) vrij. Slechts 4 korporaals worden ter dood veroordeeld op 16 maart 1915.


Als de weigering om de loopgraven te verlaten al vaststond, dan stond die vast voor alle betichten. De keuze van de 4 korporaals was volkomen willekeurig.. Ofwel waren ze allemaal schuldig, ofwel niemand.

De volgende dag, 17 Maart 1915, in het begin van de namiddag en ruim twee uur voordat het verzoek om gratie zou aankomen dat de straf omzette in dwangarbeid, werden de vier korporaals gefusilleerd voor de ogen van hun kameraden van de 336e Infanterie Regiment:

Theophile Maupas, 40, leraar van De Chefresne;

Louis Lefoulon, 30, spoorman Spoorwegen van het Westen in Caen;
Louis Girard, 28, een horlogemaker, een inwoner van Blainville woonachtig in Parijs 17e arrondissement;

Louis Lechat, 23, een ober in Vitre.

Maupas, gehuwd, had 2 kinderen; Lefoulon woonde samen en had een kind. Girard, gehuwd, had eveneens als kind; Lechat was vrijgezel.

Onmiddellijk na de oorlog begint de weduwe van Theophile Maupas, Blanche, ondersteund door de Liga van de Mensenrechten die ze al had gecontacteerd in april 1915, een campagne voor het eerherstel van de vier korporaals van Souain.

Het zou een continue strijd worden tegen de instellingen die bijna twee decennia zal duren, en die haar fulltime bezighield naast haar activiteit als leraar.

Op 11 April 1920, weigert het ministerie van Justitie de zaak te herzien. Op 26 maart 1922, wordt het geval van de korporaals Souain verworpen door het Hof van Cassatie dat oordeelde op de vorm en niet de inhoud. Dit gebeurt een tweede maal op 21 april 21 1926.

Blanche Maupas creeert vervolgens het “Comité Maupas” welke later in 1928 het “Nationaal Comite voor de rehabilitatie van oorlogsslachtoffers” zou worden.
Twee keer werd de gratie afgewezen, ondanks het enorme werk aan onderzoek, het vergaren van boekdikke getuigenissen samengesteld door Blanche Maupas en de Liga van de Mensenrechten.

Eulalie Lechat, de zus van Kpl Lechat, had ook een comité opgericht in 1923 met de hulp van de Liga van de Mensenrechten. Korporaal Lechat werd reeds herbegraven op de begraafplaats Ferre oktober 16, 1924.

1923 Blanche en Suzanne (dochter van Théophile)voor het graf

Gedurende vele jaren werden er bijeenkomsten gehouden in heel Frankrijk, de regionale en de nationale pers hielden niet op over deze zaak te praten en de steun vloeide van overal toe. Een massa handtekeningen, van alle lagen van de bevolking vroeg om de rehabilitatie van de korporaals van Souain.

Het was echter pas op 3 Maart 1934 dat het Speciaal Hof van Justitie oordeelde dat er redenen waren om een gunstig advies te geven voor de rehabilitatie van de vier korporaals van Souain.

Deze rechtbank, nog maar pas geleden opgericht om die zaken te herzien die door de Krijgsraad waren geveld, was samengesteld uit rechters en veteranen.

De weduwen van de “gefusilleerden pour l’exemple” kregen een symbolische frank aan schadevergoeding. Het belangrijkste echter was dat deze vier mannen werden gerehabiliteerd in de hoofden van Fransen en dat hun weduwen eindelijk aanspraak konden maken op hun pensioenrechten.

Blanche Maupas had dit ten individuele titel reeds in 1921 kunnen krijgen maar had geweigerd..


Het monument voor de vier corporaals te Sartilly

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Film, Oorlog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Blanche MAUPAS – De korporaals van Souain

  1. Hans zegt:

    Is de DVD Nederlands ondertiteld?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s