Kleudde (mei zèn kèet)

Als we aan de oudere mensen naar Kleudde vragen, komen ze steevast met verschillende verhalen op de proppen. Wat we met zekerheid kunnen stellen is dat “kleudde” gold als een waarschuwing voor jonge mensen en kinderen. “Past mor op da ge Kleudde ni tegenkomt”.

In Vlaams Brabant is Kleudde (of Kludde) (In en rond Halle ook Lodder of Lorre) de kwelgeest bij uitstek. Hij is dag en nacht bezig en is overal (en nergens) te bespeuren.

Hij heeft vele namen : Kleudde, Kludde, Klerre, Kloerre, Lodder, Pledde.

Meestal gaat hem om een beest, een grote zwarte hond, met een lange ketting (de keet, de keit) rond zijn nek. Hij achtervolgt mensen, laat hen schrikken of springt zelfs op hun rug.

Kleudde was het meest geziene spook dat rammelde met kettingen. Hij liet zich ook zien onder de gedaante van een grote briesende hond. In mensengedaante sprong hij op de rug van zijn slachtoffer en dwong hem naar zijn bestemming te dragen. Hij was ook tuk op geld en weigerde men zijn beurs te openen, werd men ruig afgetroefd. Vermomd als hond vroeg Kleudde vlees en beet wanneer het hem niet zinde.

Meestal houdt Kludde zich schuil achter bomen en struiken of onder bruggen. Hij valt alleen ’s nachts aan en verdwijnt bij het ochtendgloren. Aan zijn linkerenkel heeft hij een ketting die hij laat rammelen. Wanneer een dronken boer terug naar huis strompelt, springt hij in zijn nek en klampt hij zich stevig vast. De arme man moet de hele nacht ronddolen met Kludde op zijn rug. Bij het krieken van de dag is Kludde verdwenen. Uitgeput wordt de arme boer ’s morgens wakker, ergens onder een boom of in een gracht, totaal uitgeput. Maar of dat door Kludde of de drank is, dat laten de verhalen in het midden…

Kludde met zijn keet was een grote hond met een rammelende ketting. Mensen die in het donker naar huis kwamen, moesten vaak een gewicht op hun rug dragen : een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat het gaat om een allegorie voor de “verarmde adel” die de mensen overvalt om hen te beroven, of ten minste om zich te laten “dragen” Het is dus een profiteur, een farceur.

In Aalst werd hij Kledden genoemd. Hij woonde in de Dender, de Aalstenaars wisten hem te verjagen richting Dendermonde.

Soms echter is het meer en gaat het om de Duivel of een Weerwolf.
Het bidden van het “Sint Jansevangelie” biedt dan de oplossing, Kleudde verdwijnt.

Hier volgen enkele oude volksverhalen uit Halle en Lembeek  zoals opgetekend door de Vlaamse Volksverhalenbank

Een meisje kwam met haar vriend terug van de kermis in Essenbeek. Onderweg zei de vriend: “Geef mij je zakdoek eens, want ik moet hier een boodschap doen. Als Kludde met zijn keet zou komen, dan gooi ik met die zakdoek en dan zal hij jou met rust laten”. De vriend was echter zelf Kludde met zijn keet. Bij haar thuiskomst stelde het meisje dan ook vast dat haar vriend de draden van de zakdoek tussen zijn tanden had. Ze heeft onmiddellijk een einde gemaakt aan de relatie.

In de Kruisstraat tussen Sint-Rochus en Essenbeek kwam men Kludde vaak tegen. Een vrouw die met haar groenten naar de markt van Kasteelbrakel ging, kwam onderweg Kludde tegen. De vrouw liet zich echter niet intimideren en sloeg met de zweep naar de verschijning. Kludde greep nog naar het paard, maar de vrouw kon zich uit de voeten maken. Om zichzelf tegen Kludde te beschermen, baden de mensen veel.

Een man uit Bellingen die ’s avonds vaak dronken terugkwam van de kermis, had vaak het gevoel dat er een zware hond op zijn schouders zat, die zich liet dragen. De man vertelde dan dat hij door de maar was bereden. De man was dan helemaal bezweet bij zijn thuiskomst. Als de mensen in het donker een wilg zagen, geloofden ze vaak dat het een man was, die op hen af kwam.

Kludde met zijn keet verscheen om middernacht met een ketting die veel lawaai maakte. Een meisje had een relatie met een jongen uit Essenbeek, die altijd om half elf thuis moest zijn. Op een dag kwam het tweetal echter omstreeks twaalf uur door het Hallerbos terug van een bal. De jongen sprak tot het meisje: “Ga jij maar voort, ik moet even plassen. Als je iets zou tegenkomen, gooi dan deze rode zakdoek naar de verschijning”. Even later zag het meisje Kludde met zijn keet aangelopen komen. Kludde was een plaaggeest die zich vaak liet dragen door voorbijgangers, die door het zware gewicht helemaal bezweet raakte. Het meisje gooide snel de rode zakdoek naar Kludde, die de stof helemaal verscheurde. Intussen rende het meisje naar huis. Toen ze haar vriend de volgende maandag zag, stelde ze vast dat hij de rode vezels van de zakdoek tussen zijn tanden had.

Een man die door de modder terugkwam van zijn veld, bleef even staan bij de beek om zijn klompen te wassen. Plots voelde de man twee handen op zijn schouders en hoorde hij een stem roepen: “Dragen!” De man moest Kludde dragen tot hij helemaal bezweet was. Bij zijn thuiskomst vertelde hij aan zijn moeder wat hem was overkomen. Daarop sprak de vrouw: “Als dat nog eens gebeurt, dan moet je zeggen: ‘Halve baan’ en dan zal je hem maar tien meter moeten dragen. En als je nog eens bij de beek je klompen gaat wassen, zeg dan vooraf een gebed”. Toen de man Kludde nog een keer tegenkwam, volgde hij de raad van zijn moeder op, waardoor hij Kludde inderdaad maar tien meter moest dragen.


Op de Malheide woonden veel toveressen. Een man uit Lembeek die omstreeks kwart vóór twaalf terugkwam van de kermis op de Malheide, raakte onderweg verdwaald. De man ging op de grond zitten en viel in slaap. De volgende ochtend werd hij wakker op de mesthoop van een boerderij. De man was betoverd geweest door Kludde.

Een meisje kreeg vroeger altijd van haar ouders te horen: “Loop ’s avonds niet door dat smal steegje, want daar zit Kludde met zijn keet”. Men geloofde dat Kludde voorbijgangers op de rug sprong. Mensen die door Kludde waren besprongen, moesten hem de hele weg dragen.

Een vrouw die op een avond naar de stal ging om de koeien te melken, hoorde achter zich kettingen rammelen. Daarna voelde de vrouw voorpoten op haar schouders. De vrouw ging tot bij de deur van de stal, waar de last van haar schouders verdween. Ze durfde echter niet achterom te kijken. De volgende dag vertelde de vrouw dat Lodder met zijn ketting op haar rug had gezeten.

Een man werd op de kermis aangesproken door een heer die vroeg: “Ga je nog niet naar huis?” De man antwoordde: “Neen, ik blijf nog een tijdje, want het is hier goed”. De heer vroeg ook of de man nog geld had, want hij kon hem zoveel geld geven als nodig was. De man had echter niets nodig. Op zijn weg naar huis moest de man de heer dragen. Deze laatste sprak tot hem: “Daarstraks wou je niet meegaan, wel, dan zal je me nu moeten dragen”. De man moest de heer dragen tot hij bij de deur van zijn huis was.

In de herberg werd vroeger na het kaartspel vaak gepraat over Kludde. Op een dag kwam de boswachter van het Halderbos binnen in de herberg. Deze man beweerde bij hoog en bij laag nergens bang voor te zijn, zelfs niet voor Kludde. De mannen in de herberg wilden de durf van de boswachter echter wel eens op de proef stellen. Eén van hen ging met een ketting en een wit laken in een holle weg staan tot de boswachter daar voorbijkwam. Bij het zien van die verschijning, haalde de boswachter zijn tweeloop boven en schoot tweemaal naar het spook. De boswachter was zeer ontsteld toen hij vernam dat hij zijn beste vriend had doodgeschoten.

Wanneer de mensen vroeger Kludde op de weg tegenkwamen, dan zeiden ze: “In Jezus’ naam, halve baan”, waarna Kludde opzij ging voor hen. Wat men soms ook zei, is: “Al wat God bewaart, is goed bewaard”, of “’t Is vandaag zaterdag, morgen zondag”.

Zoals bij iedere mythische figuur is het moeilijk te achterhalen wat er nu juist allemaal van waar is. Wat vaststaat is dat onze Kludde tot boeman heeft gediend om generaties kinderen braaf te houden. Zij wilden immers niet door Kludde worden meegenomen!

Bron : Vlaamse Volksverhalenbank

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Folklore en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s