Memoirs of a Geisha

Een Geisha (uitspreken als Giesha) is een gezelschapsdame die gekleed is in de typische, streng gestileerde kledij en die met klassieke Japanse muziek, zang en dans de avond van een gezelschap aangenaam opluistert.

Letterlijk betekent geisha “kunstpersoon”. In de 18e en 19e eeuw waren geisha’s heel gebruikelijke entourage bij zulke gelegenheden. Kenmerkend voor de geisha zijn de kunstige pruik van zwart haar, het witgemaakte gezicht met de rode lippen en een opvallend versierde kimono of zijden kleed dat op een bepaalde manier om het lichaam geknoopt is. Geisha’s werden beschouwd als toonbeelden van schoonheid en verfijnde cultuur.

In het verleden werden geisha’s vaak (en in de regel ten onrechte) geassocieerd met prostitutie. Er bestond naast de wereld van de geisha’s een wereld van courtisanes (Tayuu/Oira) waar prostitutie voorkwam. Hoewel toen het recht om de maagdelijkheid van een geisha te ontnemen kon worden gekocht, waren ze niet verplicht om seks te hebben met klanten, ook niet met degene die geld betaalde voor een maagdelijke geisha.

Maiko.

Een meisje kwam op vroege leeftijd als maiko in dienst, en volgde dan enkele jaren een opleiding van een ervaren geisha, die zich bekwaamde in de klassieke Japanse muziek, zang en dans. Geisha’s waren actief in bepaalde uitgaanswijken van grote steden, zoals Yoshiwara in Edo (Tokio) en Gion in Kioto, en waren vaak verbonden aan een bepaald huis waardoor hun standing in de hiërarchie werd bepaald. Ook vandaag zijn er in Japan nog enkele tientallen geisha’s actief, zij het uitsluitend als in de klassieke Japanse kunsten gevormde gezelschapsdames. Hun vroegere plaats in de Japanse maatschappij is met de westerse naoorlogse invloed geleidelijk aan ingenomen door escortbureaus.

Geisha’s, Kyoto

Normaal gesproken doet een aankomende geisha haar intrede in een ‘okiya’ of geishahuis, waar ze haar hele opleidingstijd in principe ook blijft. Meestal werd zo iemand op zeer jonge leeftijd uitgekozen door de eigenaresse van een okiya, veelal op aanbeveling. Deze eigenaresse, ook wel okâsan (moeder) genoemd, bezocht dan de ouders van het meisje en stelde voor om het meisje op te nemen in de okiya en het op te leiden tot geisha. Dit had voor de (toen veelal arme) ouders ook voordelen omdat men een mond minder had te voeden en de opleidingskosten, die niet gering waren, door de okiya werden gedragen. Tegenwoordig gaat het in hele grote lijnen nog zo, alleen is de interesse in het beroep niet zo groot meer.

Het (soms heel) jonge meisje begint meestal met ‘shikomi’ (training), maar deze ‘training’ betekent voornamelijk het doen van huishoudelijk werk in de okiya. Wel went ze aan de wereld van de okiya en er wordt al begonnen met het volgen van een opleiding voor muziek en dans. Dit duurt ongeveer een jaar. Niet alle okiya kennen deze shikomi-fase, bij sommige beginnen de meisjes direct met de volgende fase, de ‘minarai’-fase (‘observerend leren’). Na de minarai-fase komt een belangrijke stap, want het meisje wordt nu   leerling-geisha, hetgeen in Kyoto ‘maiko’ genoemd wordt (letterlijk ‘dansmeisje’). Gedurende een aantal jaren krijgt zij weer een gedegen en zware opleiding, zoals in conversatie, in muziek, dans en het bespelen van muziekinstrumenten als shamisen en koto.

Maiko (l) en Geisha (r) in Theehuis, Odori.

Het werkterrein van de maiko of geisha is meestal een ‘ochaya’ dat letterlijk vertaald ‘theehuis’ betekent. Hier onderhouden de geisha’s en maiko’s de gasten met gezang, dans, muziek en intelligente conversatie bij het eten en het nuttigen van de nodige drankjes. Ook kan men in de duurdere restaurants de geisha’s aan het werk zien. Hier wordt een eigen kamer besproken waar het gezelschap zich dan vermaakt.

Veel geisha’s krijgen in de loop van de tijd een ‘danna’, een beschermheer. Dit is iemand die haar vaak bezoekt en voornamelijk financieel steunt. Zij verleent hem op haar beurt seksuele gunsten. Het is goed mogelijk dat zij later met hem trouwt en dan wordt de geisha loopbaan beëindigd.


Het Boek

Het boek van Arthur Golden, Dagboek van een Geisha, heeft wereldwijd bekendheid verworven.

Voor dit boek had de auteur uitgebreide interviews met een van de belangrijkste geisha’s van Japan, Iwasaki Mineko.

Als klein meisje leefde Mineko Iwasaki in een idyllische wereld, omringd door haar familie. Maar haar schoonheid bleef niet onopgemerkt en op haar vijfde moest zij het ouderlijk huis verlaten om opgenomen te worden in een geishahuis in Gion Kobu. Hier werd ze onderwezen in de muziek, dans en kalligrafie. Door haar trots en doorzettingsvermogen was ze op haar twintigste de beroemdste Japanse geisha van haar generatie.

Zij had hierin toegestemd, maar omdat het in Japan een doodzonde is om de geheimen van de geishawereld door te vertellen, mocht dit alleen als zij niet herkenbaar zou zijn in het verhaal. Dat was zij min of meer ook, maar in zijn dankwoord in het boek, dankt Arthur Golden uitgebreid de persoon Iwasaki Mineko, dus inclusief haar naam, en beschrijft hij hoe vriendelijk ze hem heeft ingewijd in de geheimen van de geishawereld. Zij is hierover zeer boos geworden en omdat volgens haar Arthur Golden ook een aantal zaken verdraaid heeft in zijn boek, besloot Iwasaki later dan maar haar eigen boek te schrijven. Dit werd ‘Mijn leven als Geisha’. Een unicum omdat dit absoluut niet gebruikelijk was in haar professie. Het werd een bestseller. In dit boek wordt duidelijk dat zij een topgeisha was, die ontmoetingen had met de groten der aarde.

Iwasaki Mineko en haar echtgenoot.

Zij doet ook een (zij het klein) boekje open over haar verdiensten. Op haar top, kon zij wel $ 30.000 op een avond aan tips ontvangen. Natuurlijk was dat niet elke avond zo, maar haar jaarlijks inkomen zat toen rond een half miljoen dollar. Bedenk wel dat daar veel onkosten tegenover stonden, zoals de honderden kimono’s die zij nodig had en die per stuk duizenden dollars kostten.

De Film

Het verhaal begint in het Japan van 1929. Sayuri wordt als klein meisje door haar straatarme vader verkocht aan het geisha-huis van Moeder (Kaori Momoi). Haar zus Satsu komt in een bordeel terecht in de wijk Miyagawa-cho.

Aanvankelijk doet ze dienst als huishoudster, maar eens ze oud genoeg is zal ze opgeleid worden tot geisha – een soort luxeprostituée die weinig geeft voor veel geld en zichzelf beschouwt als een levend kunstwerk.

Sayuri wordt gebruikt als pion in de rivaliteit tussen twee gereputeerde geisha’s in Moeders huis: Mameha (Michelle Yeoh) en de verraderlijke Hatsumomo (Gong Li), die ooit verliefd was op een man, niet met hem kon samenblijven en sindsdien dodelijk verbitterd door het leven gaat.

Mameha leert Sayuri hoe ze moet lopen, praten, dansen en verleiden als een echte geisha, en verkoopt Chyio’s maagdelijkheid voor een recordprijs van 15.000 yen. Net wanneer Sayuri erin geslaagd is om de populairste geisha van de stad te worden, bereikt de chaos van de Tweede Wereldoorlog ook haar provincie, en haar leven wordt nog maar eens ondersteboven gegooid.

De wereld van de Geisha’s zal voorgoed veranderen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Boek, Film en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s