“Des Hommes et des Dieux” – De moord op de monniken van het klooster van Tibhirine.

Klooster van Tibhirine.

In de nacht van 26 op 27 maart 1996 worden zeven trappisten monniken van het klooster van Tibhirine, Algerije, ontvoerd en in afzondering opgesloten gedurende twee maanden.
Hun dood wordt bekend gemaakt op 21 mei 1996, in een verklaring van de Gewapende Islamitische Groep (GIA). De afgehakte hoofden van de monniken worden teruggevonden op 30 mei 1996, in de buurt van Medea. Hun lichamen zijn en blijven onvindbaar.

Er wordt nog een andere piste bewandeld.

Deze is gebaseerd op de getuigenis van een voormalige Franse officier die denkt aan een  blunder van het Algerijnse leger. In het boek “Le crime de Tibhirine, révélations sur les responsables” van 2011 zeggen voormalige Algerijnse militairen dat de monniken het slachtoffer waren van een valse “ontvoering”  door een  islamistische groep onder bevel van generaal Smain Lamari, toen het hoofd van het directoraat van de contra spionage.
Volgens deze getuigen het doel van de “operatie” de monniken te dwingen Algerije te verlaten en ondertussen het in diskrediet brengen van de islamistische groepen.

Voorafgaande feiten :

Op 14 december 1993 worden  12 christelijke arbeiders, van Kroatische afkomst, op gruwelijke wijze  afgeslacht op een paar mijl van het klooster. Drie christenen overleven de slachting dankzij de solidariteit van de islamitische werknemers. De monniken zullen getuigen in een brief aan de krant La Croix 22 januari 1994, gepubliceerd op 24 februari van hetzelfde jaar..

De gouverneur smeekt de kloosterlingen om terug te keren naar Frankrijk, maar de abt verkiest om op post te blijven: een goede herder verlaat zijn kudde toch niet bij het naderen van de wolf?

Op 24 december 1993 (Kerstavond) bestormt een gewapende groep van de GIA  (Groupe Islamiste Armé) het klooster. De groep wordt geleid door Emir Sayyat Attiya, die geneesmiddelen wil.  Christian de Chergé, prior van het klooster, weigert maar zegt hen dat Broeder Luc beschilbaar is voor alle patiënten die naar het klooster komen.

De moord :

Tijdens de nacht van 26 op 27 maart 1996 komt een groep van een twintigtal strijders (van onbekende oorsprong dus) naar het klooster en neemt zeven monniken mee.

Gedurende verschillende dagen hoort men niets meer van de monniken.

Op 30 April komt een zekere Abdullah, die zegt dat hij bij de ontvoerders hoort, naar het Franse Consulaat in Algers met een cassette waarop de stem van de zeven monniken te horen is.

Hierop zegt Broeder Luc : « Dans la nuit du jeudi au vendredi, les moudjahiddin nous ont lu le bulletin de la Jamaa Islamiyya Moussalaha dans lequel il est demandé au gouvernement français de libérer un certain nombre d’otages appartenant à ce groupe en échange de notre libération, cet échange semblant être une condition absolue ».

Op 21 Mei zegt een communique (Nr. 44) van de GIA : “Nous avons tranché la gorge des sept moines, conformément à nos promesses.»

Op 30 Mei worden de lijken gevonden.

Abt Armand Veilleux, procureur generaal van de orde van cisterciënzers, gaat naar Algerije om de lichamen te groeten. Dan verneemt hij dat in feite alleen de hoofden zijn gevonden. Een autopsie is dus practisch onmogelijk. De hoofden worden uiteindelijk herkend door de Franse Ambassadeur in Algerije.

Ze worden begraven op de begraafplaats van het klooster.

De vermoorde monniken :

• Christian de Chergé, prior van de gemeenschap sinds 1984. In Algerije sinds 1971.
• Broeder Luc Dochier , 82 ; monnik sinds 1941, in Algerije sinds 1947. Hij is arts. Hij heeft gedurende meer dann vijftig jaren iedereen verzorgd  zonder enig onderscheid te maken.
• Broeder Christophe Lebreton, 45, monnik sinds 1974, in Algerije sinds 1987.
• Broeder Michel Fleury, 52, monnik sinds 1981, in Algerije sinds 1985. Hij was de kok van het klooster.
• Broeder Bruno Lemarchand,  66, monnik sinds 1981, in Algerije sinds 1990.
• Broeder Célestin Ringeard,  62,  monnik sinds 1983, in Algérie sinds 1987.
• Broeder Paul Favre-Miville,  57,  monnik sinds 1984, in Algerije sinds 1989. Hij was de tuinman.

De FILM – DES HOMMES ET DES DIEUX (2010)

Wie precies achter de slachtpartij zit, is niet het onderwerp van deze film. De moorden zelf worden niet in beeld gebracht.

In een observerende stijl focust regisseur Xavier Beauvois consequent op de monniken. Het gaat hem om hoe ze met de bedreiging omgaan, hoe ze hun angsten bekampen en vooral: hoe ze samen tot het besluit komen om ondanks het nakende onheil hun roeping, hun klooster en de moslimbevolking van Tibhirine trouw te blijven.

Wat begint als een semidocumentair verslag van hun dagelijkse bezigheden en rituelen, zie je dan ook gestaag uitgroeien tot een ascetisch verpakt staaltje spirituele suspense en existentiële tragiek.

Climax daarbij is de aangrijpende maar asentimentele scène waarin de paters elkaar en hun aardse bestaan stilzwijgend adieu zeggen door zich samen een glaasje wijn en wat muziek uit Tsjaikovski’s Zwanenmeer te permitteren.

Hoewel de zaak de gemoederen indertijd danig ophitste en Beauvois zijn verdoemde protagonisten tot discrete martelaren promoveert, houdt hij zich ver van religieuze polemieken. Zo blijkt broeder Christian (Lambert Wilson), die aan het hoofd staat van het klooster, even bedreven in het citeren van de Koran als de Bijbel, terwijl broeder Luc (Michael Lonsdale) zich ondanks zijn zwakke gezondheid welwillend over de lokale bevolking ontfermt. Bovendien krijgen zelfs de mujaheddin die het afgelegen klooster in de Atlas overvallen om de medicijnvoorraad te jatten de kans om hun visie te ventileren.

Des Hommes et Des Dieux is dan ook een doordachte meditatie over (zelf)opoffering, postkoloniale stress.

De sobere stijl en fotografie dragen perfect bij tot dit doel.

Het einde is dramatisch maar mooi. De zeven monniken gaan samen met hun bewakers in de sneeu de berg op (Golgotha ?) en verdwijnen in de verte in de mist.

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Film, Geschiedenis en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s