De Aanval op Mers-el-Kébir (3 juli 1940)

De Aanval op Mers-el-Kébir vond op 3 juli 1940 plaats bij Mers-el-Kébir aan de kust van Algerije.

Een eenheid van de Britse Royal Navy vernietigde een deel van de Franse vloot waarbij 1297 mannen omkwamen.

Wat is er gebeurd ?

Hoewel Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk niet in oorlog waren was Churchill bang dat, na de wapenstilstand met de Duitsers (pas ondertekend te Compiegne) , Frankrijk  zijn marine zou overdragen aan de Duitsers.

De Franse admiraal François Darlan had Winston Churchill nochtans verzekerd dat de vloot niet in Duitse handen zou vallen, maar Churchill betrouwde het zaakje niet.

De Franse vloot was na de Engelse vloot de sterkste op de Noordzee en de Atlantische Oceaan. Daarom wilde Engeland ten allen koste vermijden dat een overdracht, eventueel gedwongen, aan  het Duitse oppervbevel zou worden vermeden.

De Franse vloot was echter zeer verspreid. Bepaalde schepen lagen in havens in Frankrijk, andere waren ontsnapt van Frankrijk naar Britse havens, vooral naar havens in Groot-Brittannië en Alexandrië in Egypte.

Slagkruiser Strasbourg.

Operatie “Catapult”  moest resulteren in de Britse controle over de Franse schepen, of als dat niet mogelijk was, hun vernietiging.

Tijdens een eerste fase ging men in de nacht van 3 juli 1940 simpelweg aan boord van schepen in de Britse havens Plymouth en Portsmouth. Op de Surcouf, destijds de grootste onderzeeër ter wereld, die in juni 1940 zijn toevlucht had gezocht in Portsmouth, verzette de bemanning zich hevig. Er vielen drie doden.

Het grootste deel van de Franse vloot lag echter in de haven van Mers-el-Kébir in Algerije. Hier lagen de oude slagschepen Provence en Bretagne, de moderne slagschepen (of slagkruisers) Dunkerque en Strasbourg, de watervliegtuigtender Commandant Teste en zes torpedojagers onder bevel van admiraal Marcel-Bruno Gensoul.

Er werden drie voorstellen gedaan :

a. Aansluiten bij de Britse marine om samen de strijd tegen Duitsland voort te zetten.

b. Met een afgeslankte bemanning onder controle van de Britten naar een Britse haven varen. De afgeslankte bemanning zou worden gerepatrieerd.

c. Als alternatief, wanneer de Fransen de bindende afspraken tot wapenstilstand met Duitsland niet wilden overtreden, moesten ze met de Britten met afgeslankte bemanning naar enkele Franse havens in West-Indië bijvoorbeeld Martinique, waar ze tot Britse tevredenheid konden worden gedemilitariseerd, of ze konden worden toevertrouwd aan de Verenigde Staten waar de bemanning gerepatrieerd zou worden en de schepen veilig zouden blijven tot het einde van de oorlog.

Als de voorstellen werden verworpen moesten de schepen binnen zes uur tot zinken worden gebracht.

Slagkruiser Bretagne.

De onderhandelingen sleepten aan en het leek erop dat geen van beide partijen elkaar ook wat zouden toegeven.
Voor de onderhandelingen formeel werden beëindigd stegen Britse Fairey Swordfish vliegtuigen, ondersteund door verouderde Blackburn Skua vliegtuigen op van de Ark Royal, om magnetische mijnen in de zee laten vallen precies op de route van de Franse schepen richting zee.

Korte tijd later opende de Britse marine op aanwijzingen van Churchill het vuur.


De Britten openden het vuur op 3 juli 1940 om 16:56 uur. De Fransen waren verbijsterd en reageerden slecht.  Het derde salvo van de Britten raakte eerst de Bretagne, waardoor dit schip explodeerde en om 17:09 uur zonk, met 977 mannen aan boord. Na dertig salvo’s stopten de Fransen met schieten. Ondertussen verlegden de Britten hun koers om te voorkomen dat de Franse kustbatterijen konden vuren. De Provence, Dunkerque en de torpedojager Magador werden door hun eigen bemanning beschadigd en aan de grond gezet.

De Strasbourg wist samen met vier torpedojagers uit de belegerde haven te ontsnappen. In open zee echter kwamen ze onder vuur te liggen van Swordfish bommenwerpers van de Ark Royal. Twee vliegtuigen gingen hierbij verloren (hun bemanning werd gered door de torpedojager HMS Wrestler).

Op 4 juli wist de Britse onderzeeër HMS Pandora de Franse kanonneerboot Rigault de Genouilly die uit Oran kwam tot zinken te brengen.

In die nacht voerden Franse bommenwerpers nog een vergeldingsactie uit tegen de Britse vloot in Gibraltar, zonder groot effect.

Omdat de Britten geloofden dat de beschadigingen aan de Dunkerque en Provence niet ernstig waren voerden Britse Fairey Swordfish vliegtuigen in de morgen van 6 juli vanaf de Ark Royal een aanval uit op Mers-el-Kébir. Een torpedo raakte de patrouilleboot Terre-Neuve die afgemeerd was naast de Dunkerque. Terre-Neuve zonk snel en zijn lading dieptebommen veroorzaakte een grote explosie, waardoor de Dunkerque zwaar beschadigd raakte.

1297 Franse zeelieden kwamen om en er vielen 350 gewonden.

De relaties tussen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk raakten voor lange tijd beschadigd en het leverde de Duitsers propagandamateriaal op. Als vergelding werden duizenden vrouwen en kinderen uit Gibraltar die naar Frans-Marokko waren geëvacueerd met geweld verdreven en gedwongen op overvolle en vieze transportschepen te stappen met achterlating van bijna al hun bezittingen.

De Britse admiraal Somerville was niet enthousiast over de actie en noemde wat was voorgevallen  “…the biggest political blunder of modern times and will rouse the whole world against us…we all feel thoroughly ashamed”.

Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Oorlog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s