Louise Michel – De rode maagd.

Louise Michel is de dochter van Marianne Michel, een kamermeisje op het kasteel van Vroncourt, en van Laurent Demahis of van zijn vader, de kasteelheer. De identiteit van haar vader staat niet helemaal vast maar alles wijst in de richting van Laurent. Louise Michel komt ter wereld op 29 mei 1830 in het kasteel waar de Demahis haar opvoeden als hun kleindochter. Ze werd opgevoed door de ouders van haar vader en werd in staat gesteld een opleiding tot onderwijzeres te volgen. Ze leert lezen, schrijven, rekenen en piano spelen.

Tijdens haar studie kwam Michel in aanraking met het sociaal-anarchistisch en anti-Bonapartistisch gedachtegoed en werd ze lid van een vrijmetselaars-groepering. Toen ze begon met lesgeven aan vrije scholen in Parijs propageerde ze ook voortdurend haar revolutionaire ideeën tegenover haar leerlingen en met name haar atheïstische denkbeelden brachten haar regelmatig in een lastig parket.

Omdat Louise weigert de eed af te leggen aan Keizer Napoleon III, moet ze geregeld naar Chaumont rekenschap gaan geven bij rector Fayet. Ze wordt ervan beschuldigd ‘rood’, dus republikeins te zijn, wat ze trouwens nooit ontkent.
In 1851 ontmoet ze Victor Hugo in Lagny bij Parijs. Ze stuurt hem haar gedichten en krijgt bemoedigende brieven terug. Wanneer Victor Hugo na de staatsgreep van 2 december 1851 Frankrijk moet verlaten, zet ze de correspondentie met hem verder.

In 1856 gaat Louise les geven in Parijs. Marianne Michel verkoopt in 1865 de geërfde grond en verhuist ook naar Parijs om haar dochter te helpen bij het opstarten van een school op Montmartre.

Louise sluit zich aan bij ‘Le droit des femmes’, een groep die ijvert voor onderwijs en beter betaalde arbeid voor vrouwen. Ze werkt ook voor de ‘Société Démocratique de Moralisation’ die de belangen van de arbeiders in de opkomende industrie verdedigt en militeert tegen keizer Napoleon III.

Toen in 1870, tijdens de Frans-Duitse Oorlog, Parijs door de Duitsers werd belegerd, kwam Michel aan het hoofd te staan van één van de door de arbeidersbonden in het leven geroepen ‘Comités van waakzaamheid’ en hielp ze de stad verdedigen.

Wanneer de bevolking uit onvrede met een door de voorlopige Republikeinse regering gesloten vredesverdrag met de Duitsers in maart 1871 de Commune van Parijs uitroept sluit ze zich direct bij hen aan en treed toe tot de nationale garde van burgers. Michel was overal tijdens de commune: ze stond samen met de communards boven op de barricades bij Montmartre, voerde demonstraties aan, stond verzorgde gewonden en propageerde haar anarchistische gedachtegoed. Ze bood aan regeringsleider Adolphe Thiers te doden en stelde zelfs voor Parijs te vernietigen als wraak voor de vernederende vredesvoorwaarden. Door de Parijse bevolking werd ze wel ‘de rode maagd van Montmartre’ genoemd.

In de Commune is Louise Michel legendarisch actief. Ze schrijft poëzie en proza, spreekt regelmatig in de clubs en heeft het schooltje op Montmartre. Ze neemt deel aan de protestbetogingen tegen de capitulatie, neemt het geweer op wanneer er vanuit het stadhuis op hen geschoten werd, luidt op 18 maart in alle vroegte de alarmklokken als de regeringstroepen de kannonen van Montmartre wil recupereren, draagt regelmatig een mannenuniform en neemt als lid van het 61e bataljon deel aan de gewapende strijd. Ze stond bekend als de beste schutter van de slag van Issy.

Louise Michel verzorgt de gewonden, moedigt anderen aan, spreekt enthousiasmerend  over de Commune.

Dode Communards

Arrestatie van Louise Michel

De Commune wordt uiteindelijk neergeslagen door de Franse troepen en een ultiem gevecjt op het kerkhof “Père LaChaise” op 28 mei 1971. 157 Communards worden gefusilleerd bij de “Mur des Fédérés”. Het is einde van de “Semaine Sanglante”. Louise Michel geeft zichzelf aan, omdat de troepen van Versailles haar moeder hebben gearresteerd en ermee dreigen die te fusilleren in haar plaats.

Haar houding op haar proces is legendarisch. Ze toont geen enkele spijt, weigert zich te verdedigen, verklaart zichzelf schuldig over de hele lijn en eiste de doodstraf.

“J’ai fini…. Si vous n’êtes pas des lâches, tuez-moi…….”

Ze wordt verbannen naar Nieuw-Caledonië, waar ze werkt als botaniste en een studie maakt van de plaatselijke bevolking. Ze leert er de taal, stelt een vocabularium op en noteert hun liederen en legendes, die ze publiceert als “Légendes et chants de geste des Canaques”.

Ze schrijft Victor Hugo :

“Monsieur,
Je ne sais ce que je vous dirai mais je suis au désespoir et il faut que je vous écrive pour souffrir moins. Je ne m’inquiète pas si ma lettre doit vous paraître étrange car vous ne me connaissez pas et tout ce qui me tourmente ne peut vous toucher, mais il faut que je vous le dise pour me calmer un instant.
Mme Demahis, ma grand-mère que je n’ai jamais quittée, est dangereusement malade et je me trouve sans force et sans courage contre cette affreuse inquiétude. Je suis comme folle, je ne sais pas ce que je fais ni ce que je dis. L’idée de la perdre est horrible pour moi et je n’en ai pas d’autre. Je vois bien qu’il n’y a plus d’espoir et que tout ce qu’on me dit de rassurant n’est que pour me consoler et cependant, malgré son âge, je ne puis m’imaginer qu’il me soit possible de vivre sans elle. J’oublie presque qu’il me resterait ma mère à consoler. Depuis que je suis au monde, je n’ai jamais quitté mon aïeule. Elle a été ma seule institutrice. Nous ne vivions que l’une pour l’autre et maintenant tout cela va finir. Je ne sais ce que je vous dis. Mes idées se brouillent mais vous me pardonnerez et vous m’écrirez quelques lignes pour me donner un peu de courage car je n’en ai plus. On dit que je suis pieuse, eh bien, si je la perdais, il me semble que je ne croirais plus rien. Dieu serait trop cruel.

Je trouve sous ma main je ne sais quels brouillons ; je vous les envoie. Ce sont peut-être les derniers que vous recevrez de moi. Si je la perdais, je ne ferais plus rien ou bien cela me ferait mourir. Alors, frère, vous feriez quelques vers sur ma tombe. Adieu, pardon de cette lettre, je suis folle de douleur, je ne sais que devenir, tout me semble mort, écrivez-moi. »

Aanslag 1888

In 1880 kreeg ze amnestie en keerde naar Frankrijk terug. Ook daar zette ze haar activisme voort, hield overal in het land lezingen (in 1888 werd ze tijdens een toespraak door een kogel geraakt aan haar oor) en publiceerde tal van artikelen en pamfletten met haar anarchistische ideeën. Michel verbleef van 1892 tot 1895 in Londen, werd steeds meer een vooraanstaande figuur in internationaal anarchistische kringen, gewaardeerd ook om haar theoretische geschriften en raakte bevriend met onder meer Peter Kropotkin.

Michel schreef op latere leeftijd ook gedichten en haar veelgeprezen, nog altijd lezenswaardige memoires. Ze overleed op 74-jarige leeftijd aan een longontsteking.

Victor Hugo, een oude bekende van Louise Michel, die ten tijden van de Commune in ballingschap in Brussel verbleef en die zijn eigen asiel zag ingetrokken worden toen hij er openlijk voor pleitte de gevluchte communards asiel te verlenen, schreef als reactie op haar proces een heldendicht. Behalve een grote bewondering voor haar, redt hij ook haar beeld van mogelijk negatieve interpretaties.

Dit is zijn hommage aan Louise Michel.

Viro Major

Ayant vu le massacre  immense, le combat
Le peuple sur sa croix, Paris sur son grabat,
La pitié formidable était dans tes paroles.
Tu faisais ce que font les grandes âmes folles
Et, lasse de lutter, de rêver de souffrir,
Tu disais : ” j’ai tué ! ” car tu voulais mourir.

Tu mentais contre toi, terrible et surhumaine.
Judith la sombre juive, Aria la romaine
Eussent battu des mains pendant que tu parlais.
Tu disais aux greniers : ” J’ai brûlé les palais !”
Tu glorifiait ceux qu’on écrase et qu’on foule.
Tu criais : ” J’ai tué ! Qu’on me tue ! – Et la foule
Ecoutait cette femme altière s’accuser.
Tu semblais envoyer au sépulcre un baiser ;
Ton oeil fixe pesait sur les juges livides ;
Et tu songeais pareille aux graves Euménides.

La pâle mort était debout derrière toi.
Toute la vaste salle était pleine d’effroi.
Car le peuple saignant hait la guerre civile.
Dehors on entendait la rumeur de la ville.
Cette femme écoutait la vie aux bruits confus
D’en haut, dans l’attitude austère du refus.
Elle n’avait pas l’air de comprendre autre chose
Qu’un pilori dressé pour une apothéose ;
Et, trouvant l’affront noble et le supplice beau
Sinistre, elle hatait le pas vers le tombeau
Les juges murmuraient : ” Qu’elle meure ! C’est juste
Elle est infâme – A moins qu’elle ne soit Auguste “
Disait leur conscience. Et les jugent, pensifs
Devant oui, devant non, comme entre deux récifs
Hésitaient, regardant la sévère coupable.

Et ceux qui, comme moi, te savent incapable
De tout ce qui n’est pas héroisme et vertu,
Qui savent que si l’on te disait : ” D’ou viens tu ? “
Tu répondrais : ” Je viens de la nuit ou l’on souffre ;
Oui, je sors du devoir dont vous faites un gouffre !
Ceux qui savent tes vers mystérieux et doux,
Tes jours, tes nuits, tes soins, tes pleurs donnés à tous,
Ton oubli de toi-même à secourir les autres,
Ta parole semblable  aux flammes des apôtres ;
Ceux qui savent le toit sans feu, sans air, sans pain
Le lit de sangle avec la table de sapin
Ta bonté, ta fierté de femme populaire.
L’âpre attendrissement qui dors sous ta colère

Ton long regard de haine à tous les inhumains
Et les pieds des enfants réchauffés dans tes mains ;
Ceux-la, femme, devant ta majesté farouche
Méditaient, et malgré l’amer pli de ta bouche
Malgré le maudisseur qui, s’acharnant sur toi
Te jetai tout les cris indignés de la loi
Malgré ta voix fatale et haute qui t’accuse
Voyaient resplendir l’ange à travers la méduse.

Tu fus haute, et semblas étrange en ces débats ;
Car, chétifs comme tous les vivants d’ici-bas,
Rien ne les trouble plus que deux âmes mêlées
Que le divin chaos des choses étoilées
Aperçu tout au fond d’un  grand coeur inclément
Et qu’un rayonnement vu dans un flamboiement.

Victor Hugo
Décembre 1871

Sylvie Testud in de rol van Louise la Rebelle

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s