L’armée du Crime – L’affiche Rouge

Zo’n 15.000 rode affiches spuwde de Duitse propagandamachine uit om Parijs ervan te overtuigen dat de executie van Missak Manouchian en zijn kameraden een goede zaak was. ‘Armeen, bendeleider, 56 aanslagen, 150 doden, 600 gewonden,’ stond er onder zijn foto geschreven. De haatcampagne had een omgekeerd effect, men zag in Manouchian een martelaar, het verzet kreeg er vele sympathisanten bij.

“Mort pour la France”

In een door de Duitsers bezet Parijs komt de intellectuele arbeider Missak Manouchian aan het hoofd te staan van een jonge groep Joden, Hongaren, Polen, Roemenen, Spanjaarden, Italianen en Armeniers, allen vastbesloten om te vechten voor een vrij Frankrijk en hun communistische idealen. De aanslagen die ze plegen worden steeds heftiger, en ze slagen er zelfs in een belangrijke SS-generaal te doden.

Maar de Franse politie zit hen op de hielen, en een voor een belanden ze in handen van de Fransen en Duitsers. Hun portretten worden als propaganda door de Duitsers over heel Frankrijk verspreid, onder de noemer “ L’armée du crime” (het leger van de misdaad).

Op 2 september 1939 wordt  Missak Manouchian aangehouden omdat hij Communist is. Nadat en aantal van zijn vrienden werden geëxecuteerd ondertekent hij een verklaring “sur l’honneur” dat hij geen communist is en mag hij de gevangenis verlaten. Hij wordt “vrijwilliger”  in een eenheid gestationeerd in Bretagne. Na de nederlaag van het Franse leger in juni verlaat hij (illegaal) het kamp in Bretagne en keert terug naar Parijs. Hij woont met zijn vrouw Mélinée op nr 11 in de rue de Plaisance in het 14e arrondissement van Parijs van 1941 tot en met 16 november 1943 (datum van zijn arrestatie)

Vanaf  1941 treed hij toe tot het clandestiene activisme. Al gauw wordt hij tot leider gebombardeerd van een actiegroep. Hij is bevriend met Micha en Knar Aznavourian, communistische sympathisanten die zich bezighouden met weerstand in een zeer belangrijke activiteit,  “le travail Allemand”, een organisatie die zich bezig houdt met de “demoralisatie van Duitse soldaten”  en ondersteuning van hun desertie. Charles Aznavour getigde over deze activiteiten in 1985..

Manouchian wordt vanaf 1943 effectief leider van het commando dat zich gaat bezighouden met terreur. Het  eerste detachement, waar hij in de leiding over heeft ,  omvat Roemeense en Hongaarse Joden en een paar Armeniërs.

Op 17 maart neemt hij deel aan zijn eerste gewapende actie, in Levallois-Perret, maar zijn gebrek aan discipline levert hem een berisping op en hij wordt voorlopig opzij geschoven.

In juli 1943 wordt hij benoemd tot militair commissaris, in plaats van Boris Holban die ontslagen was om disciplinaire redenen. Joseph Epstein wordt verantwoordelijk voor de “Franc Tireurs” van een andere groep voor de hele regio Parijs. Hij is de promotor van Manouchian die zelf drie detachementen onder zijn bevel heeft, een totaal van  vijftig militanten.

Marcel Raymann

Julius Ritter

Op zijn actief moet de executie van Generaal Julius Ritter worden geschreven. Uitgevoerd door  Marcel Raymann, Leo Kneler en  Celestino Alfonso, op 28 september 1943, wordt General Julius Ritter,  verantwoordelijk  voor de inzet van de arbeidsreserve (STO) in Nazi-bezet Europa, koelbloedig geëxecuteerd wanneer zijn chauffeur hem ‘smorengs komt afhalen bij zijn woning.

Deze executie slaat in als een bom. De Duitse hoogmoed is gekwetst en men zint op wraak.

Met de hulp van de “Brigade Speciale # 2 des Renseignements Généraux”  volgen al gauw twee succesvolle invallen (in maart en juli 1943).

Het netwerk wordt met alle middelen opgerold en half november zijn er al  68 arrestaties verricht,  waaronder die van Manouchian en Joseph Epstein..

In de ochtend van 16 november 1943  wordt Manouchian gearresteerd in het station van Evry Petit-Bourg.   Mélinée weet te ontsnappen.

Missak Manouchian wordt  gemarteld samen met drieëntwintig van zijn kameraden, door de Franse politie. Ze worden later (met felicitaties van het Duitse Oppercommando Parijs aan de Politie)  overgeleverd aan de Duitsers Geheime Feldpolizei (GFP) om te worden  gebruikt voor propagandadoeleinden.

De Duitse militaire rechtbank van de Grand Paris zal 23 doodvonnissen uitspreken.

Tien van de meest gezochte “terroristen” worden uitgekjozen om op de beruchte “Affiche Rouge” te verschijnen.

Op 21 februari 1944 worden  22 ter dood veroordeelden gefusilleerd bij de Mont Valerian. Ze weigerden geblinddoekt te worden. Een Duitse soldaat nam stieken 3 foto’s  Ze werden slechts vrijgegeven in 1985.

Olga Bancic zal worden overgedragen aan Duitsland en onthoofd in de gevangenis van Stuttgart op  10 mei 1944.

Mélinée.

Laatste brief van Missak aan Mélinée.

Ma Chère Mélinée, ma petite orpheline bien-aimée,

Dans quelques heures, je ne serai plus de ce monde. Nous allons être fusillés cet après-midi à 15 heures. Cela m’arrive comme un accident dans ma vie, je n’y crois pas mais pourtant je sais que je ne te verrai plus jamais.
Que puis-je t’écrire ? Tout est confus en moi et bien clair en même temps.

Je m’étais engagé dans l’Armée de Libération en soldat volontaire et je meurs à deux doigts de la Victoire et du but. Bonheur à ceux qui vont nous survivre et goûter la douceur de la Liberté et de la Paix de demain. Je suis sûr que le peuple français et tous les combattants de la Liberté sauront honorer notre mémoire dignement. Au moment de mourir, je proclame que je n’ai aucune haine contre le peuple allemand et contre qui que ce soit, chacun aura ce qu’il méritera comme châtiment et comme récompense.

Le peuple allemand et tous les autres peuples vivront en paix et en fraternité après la guerre qui ne durera plus longtemps. Bonheur à tous… J’ai un regret profond de ne t’avoir pas rendue heureuse, j’aurais bien voulu avoir un enfant de toi, comme tu le voulais toujours. Je te prie donc de te marier après la guerre, sans faute, et d’avoir un enfant pour mon bonheur, et pour accomplir ma dernière volonté, marie-toi avec quelqu’un qui puisse te rendre heureuse. Tous mes biens et toutes mes affaires je les lègue à toi à ta sœur et à mes neveux. Après la guerre tu pourras faire valoir ton droit de pension de guerre en tant que ma femme, car je meurs en soldat régulier de l’armée française de la libération.

Avec l’aide des amis qui voudront bien m’honorer, tu feras éditer mes poèmes et mes écrits qui valent d’être lus. Tu apporteras mes souvenirs si possible à mes parents en Arménie. Je mourrai avec mes 23 camarades tout à l’heure avec le courage et la sérénité d’un homme qui a la conscience bien tranquille, car personnellement, je n’ai fait de mal à personne et si je l’ai fait, je l’ai fait sans haine. Aujourd’hui, il y a du soleil. C’est en regardant le soleil et la belle nature que j’ai tant aimée que je dirai adieu à la vie et à vous tous, ma bien chère femme et mes bien chers amis. Je pardonne à tous ceux qui m’ont fait du mal ou qui ont voulu me faire du mal sauf à celui qui nous a trahis pour racheter sa peau et ceux qui nous ont vendus. Je t’embrasse bien fort ainsi que ta sœur et tous les amis qui me connaissent de loin ou de près, je vous serre tous sur mon cœur. Adieu. Ton ami, ton camarade, ton mari.

Manouchian Michel.

P.S. J’ai quinze mille francs dans la valise de la rue de Plaisance. Si tu peux les prendre, rends mes dettes et donne le reste à Armène. M. M.

De hele geschiedenis werd meesterlijk op het scherm gebracht door Robert Guédiguian (2009).

“L’armée du crime” kan beschouwd worden als een oorlogsfilm, maar toont niet enkel maar beelden van oorlog en aanslagen. Regisseur Guédiguian neemt ruimschoots de tijd om zijn personages te introduceren, en een beeld te schetsen van het milieu waarin ze leven. De film begint dan ook met het moment waarop een paar jonge mensen zich op individuele basis gaan bezighouden met het bevechten van de bezetter en de collaborateurs, en laat zien hoe ze bij elkaar komen en hoe de communistische verzetsgroep zo geboren wordt.

Het ontbreekt de film niet aan enige educatieve neigingen, zo is het na afloop voor iedere kijker duidelijk dat de Fransen een nogal ambigue rol hadden, en, voor wat betreft de politie, vooral erg veel medewerking verleenden aan de Duitsers. Ook de bekende razzia uit 1942 passeert de revue, de ‘rafle du Vel’d’Hiv’, toen in een nacht door de Franse politie meer dan 13.000 Joden werden opgepakt die later naar Auschwitz gedeporteerd zouden worden

Léo Ferré zingt het prachtige gedicht van Aragon “L’affiche Rouge”

Vous n’avez réclamé ni la gloire ni les larmes
Ni l’orgue ni la prière aux agonisants
Onze ans déjà que cela passe vite onze ans
Vous vous étiez servis simplement de vos armes
La mort n’éblouit pas les yeux des Partisans

Vous aviez vos portraits sur les murs de nos villes
Noirs de barbe et de nuit hirsutes menaçants
L’affiche qui semblait une tache de sang
Parce qu’à prononcer vos noms sont difficiles
Y cherchait un effet de peur sur les passants

Nul ne semblait vous voir Français de préférence
Les gens allaient sans yeux pour vous le jour durant
Mais à l’heure du couvre-feu des doigts errants
Avaient écrit sous vos photos MORTS POUR LA FRANCE
Et les mornes matins en étaient différents

Tout avait la couleur uniforme du givre
A la fin février pour vos derniers moments
Et c’est alors que l’un de vous dit calmement
Bonheur à tous Bonheur à ceux qui vont survivre
Je meurs sans haine en moi pour le peuple allemand

Adieu la peine et le plaisir Adieu les roses
Adieu la vie adieu la lumière et le vent
Marie-toi sois heureuse et pense à moi souvent
Toi qui vas demeurer dans la beauté des choses
Quand tout sera fini plus tard en Erevan

Un grand soleil d’hiver éclaire la colline
Que la nature est belle et que le coeur me fend
La justice viendra sur nos pas triomphants
Ma Mélinée ô mon amour mon orpheline
Et je te dis de vivre et d’avoir un enfant

Ils étaient vingt et trois quand les fusils fleurirent
Vingt et trois qui donnaient le coeur avant le temps
Vingt et trois étrangers et nos frères pourtant
Vingt et trois amoureux de vivre à en mourir
Vingt et trois qui criaient la France en s’abattant

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Film, Oorlog en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s